The tiger’s wife – Téa Obreht

Téa Obreht schrijft met “The Tiger’s Wife” een prachtig debuut. Een mozaïek van verhalen uit de Balkan, heen en weer schietend tussen droom en werkelijkheid, vastgehaakt in de oorlogsgeschiedenis.

Rasverteller

Téa Obreht is amper 25. Vorig jaar koos de New Yorker haar uit voor de lijst “20 under 40”, de volgens het blad belangrijkste jonge auteurs van dit moment. Zelf zegt Téa Obreht dat leeftijd en ervaring geen rol spelen, als je een verhaal wil vertellen. En vertellen kan ze als de beste, deze ex-Joegoslavische. Toen ze zeven was, brak de oorlog uit en vluchtte ze met haar moeder van Belgrado via Cyprus naar Caïro, waar ze enkele jaren school liep in het Engels. Later emigreerde Obreht naar de States, waar ze nog altijd woont, terwijl haar grootouders terugkeerden naar het intussen fel bevochten en opgedeelde land.

Olifanten en tijgers in de stad

“The Tiger’s Wife” is een verhaal over een kleindochter, Natalia, en haar grootvader, allebei dokters. De toon wordt al meteen bij het begin van de roman gezet: op een oorlogsnacht haalt grootvader het meisje uit bed en trekt haar de stad in, om samen te kijken naar een achtergebleven olifant die als in een droom traag door de straten stapt. “Het soort verhaal dat van ons moet blijven”, drukt hij Natalia op het hart. In een vorige oorlog, ’40-’45, maakte de grootvader als kind zelf iets soortgelijks mee, toen een tijger ontsnapte uit de gebombardeerde dierentuin (overigens een echt gebeurd feit in Belgrado).

De man die niet kan sterven

Eén van de verhalen die opa vaak aan Natalia vertelt is dat van de “man zonder dood”. Als arts werd hij ooit in een klein Balkankerkje te hulp geroepen bij een begrafenis. Omdat de afgestorvene niet dood bleek! Op Emir Kusturica-achtige wijze hebben de dokter en het levende lijk vervolgens een goed gesprek en ze sluiten een bizarre weddingschap af. Ze zullen elkaar nog verscheidene keren terugzien… De dokter, man van de wetenschap, komt halsoverkop terecht in een verhaal met Dracula-allures. Vol rituelen (aarde, water, vuur, kruispunten), voorspellingen (koffiedrab lezen) en dieren (tijger, olifant, beer, arend).

Wetenschap en bijgeloof

Hetzelfde overkomt –veel later- zijn kleindochter Natalia. Als nuchtere dokteres vaccineert ze kinderen, maar ze krijgt tegelijk te maken met vreemde figuren die naar een gesneuveld familielid graven in een wijngaard. Net als haar grootvader zal Natalia het rituele spel meespelen.

“The Tiger’s Wife” wordt nooit een clash tussen wetenschap en bijgeloof, eerder een fantasierijke symbiose, waarbij Téa Obreht –verrassend voor zo’n piepjonge schrijfster- gretig put uit de rijke verhalentraditie van de Balkan, met uitlopers in de Ottomaanse geschiedenis. In die zin is dit debuut wel verwant aan “Baba Jaga legde een ei”, het jongste boek van Dubravka Ugresic, dat de mosterd haalt bij een bekend Slavisch sprookje.

En altijd de oorlog

“De oorlog stopt nooit”, verzucht de grootvader, “die was er toen ik kind was, en die zal er nog zijn voor de kinderen van mijn kinderen”. Maar Obreht gebruikt de Balkanoorlog(en) impliciet en daardoor heel efficiënt.

Mensen zijn op de “verkeerde” plaats begraven, Natalia wordt aan de kust beschouwd als een dokter “van de andere kant”, en in het boek duiken nogal wat outcasts op die nergens bijhoren. De vrouw van de tijger, de “Tiger’s Wife” bijvoorbeeld is een doofstomme moslim tussen orthodoxe christenen.

Dit is een wonderlijk, tegelijk fris en “oud” boek vol verbeelding, waarvan de universele thema’s –dood, leven, natuur- de Balkan ver overstijgen. Snel een Nederlandse vertaling graag.

Kristien Bonneure

[ Téa Obreht “TheTiger’s Wife” – uitgegeven bij Weidenfeld & Nicolson, 2011]

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s