Woorden zaaien, stilte oogst -24 oktober 2012

24/10/2012
Wanneer was ú nog eens op een plaats waar het stil was – echt, helemaal stil? Lang geleden? Kristien Bonneure en gelijkgestemden ijveren voor de zeldzame kwaliteit die stilte geworden is.
Woorden zaaien, stilte oogst
Het stiltegebied Dender-Mark, op de grens tussen Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant. Katrijn Van Giel

Na de tsunami aan woorden die gepaard gaan met verkiezingen, vindt vandaag in ons land een colloquium over stilte plaats. Dat lijkt een contradictio in terminis. Toespraken, interviews, workshops, words words, en meer van hetzelfde. En toch. Het is allicht een primeur voor een universiteitsauditorium: de studiedag begint met vijf minuten gedeelde stilte. Een moment tussen de lawaaierige drukte van ieders ochtend en de samenkomst met bekenden en onbekenden.

Zullen we daar met meer dan honderd zweverige, zwijgende sandalendragers bij elkaar zitten? Neen, want daar is het stilaan te koud voor. De deelnemers komen wel uit allerlei ‘serieuze’ segmenten van de samenleving – onderwijs, economie, zorg, cultuur, media – met een gemeenschappelijk doel: meer stilte, rust en vertraging creëren in een dolgedraaide, zich suf twitterende, murw geprikkelde wereld.

Stilte is een schaars, zelfs met uitsterven bedreigd goed, maar tegelijk levensnoodzakelijk. Stilte wérkt. Ze brengt rust, concentratie, helderheid, luisterbereidheid, verdieping, zelfs genezing. In die zin is stilte zowel middel als doel. Of zoals een oud Perzisch spreekwoord stelt: ‘Woorden zaaien, stilte oogst’.

Stilte in de stad

Al een tiental jaren is in Vlaanderen en Brussel een sociaal-culturele beweging actief, begaan met stilte en leefkwaliteit. Die probeert allerlei ‘stiltemakers’ te verenigen, hen inhoudelijk te voeden en hen tot daadkracht uit te nodigen.

Er bestaan intussen ook verschillende officieel erkende stiltegebieden. Vanaf volgende zondag ook in Zutendaal – een erkenning die samenvalt met de tweede jaarlijkse stiltedag in Vlaanderen en Nederland. Maar kalmte kan en mag niet beperkt blijven tot een idyllisch herfstlandschap met fluitende vogels en ochtendmist. Het colloquium vindt niet toevallig plaats in Brussel. Zelfs in de grootstad zijn er – ook politiek gedragen – initiatieven om rustige plekken en praktijken in kaart te brengen en te laten groeien.

Opzet is dat iedereen van stilte en rust kan genieten in het dagelijkse leven. School, kantoor, fabriek, straat, trein, winkel: dat zijn vandaag heel drukke plekken zonder veel ruimte voor rust. Een kalm hoekje in een bureaulandschap, zou dat geen mensenrecht moeten zijn? Of een andere manier van vergaderen, waarbij luisteren even belangrijk is als spreken en je het woord niet kwijtspeelt in een adempauze tussen twee zinnen.

Dat almaar meer mensen zich daarvan bewust worden, vinden we goed nieuws. Dat leraars, ondernemers, hulpverleners, juristen, architecten, ruimtelijke planners, vaders, moeders, ja zelfs journalisten ideeën uitwisselen – zoals vandaag in Brussel – om aan een klimaat voor stilte te werken. Niet om nog meer regels in te voeren, wel om heilzame stilte in het dagelijkse leven mogelijk te maken. Met wederzijds respect.

De nieuwswaarde van de sterren

In stilte ontdek je wie je echt bent. Alleen dan kan ook verbondenheid ontstaan met anderen. Stilte is dus niet alleen goed voor jezelf. Ze herstelt ook het sociale weefsel. En stilte buiten leidt tot stilte binnenin. Die is nodig om dingen in perspectief te zien, om te lezen, te schrijven, te denken en soms ook om niét te denken.

Dat kleine ogenblik tussen twee gedachten – een glimlach verschijnt op ons gezicht. Een avond waarop we niet naar het journaal, maar buiten naar de sterren kijken – hoe groot is eigenlijk hun nieuwswaarde? Een ochtend luisteren naar de geborgenheid in huis, een middagpauze in het park… – zijn dat niet-productieve ogenblikken? We denken het niet. Zoals zo vaak is minder eigenlijk méér. Al in de 19de eeuw schreef Henry David Thoreau tijdens zijn eenzaam verblijf aan Walden Pond, toen hij merkte dat hij de ochtend mijmerend had doorgebracht: ‘Dit is tijd die bij de andere wordt opgeteld en er niet van wordt afgetrokken’.

Kristien Bonneure (Cobra.be), Marc Colpaert (KH Mechelen), Martine Coppieters (Vormingplus Kempen), Miek De Kepper (Locus), Etienne De Wulf (Van Gansewinkel), Ann Demeulemeester (Vlaamse Onderwijsraad), Gerda Dendooven (illustratrice), Luk Dewulf (Kessels & Smit), Patrick Hanjoul (Bond Zonder Naam), Marc Jacobs (Faro), Eric Lancksweerdt (eerste auditeur Raad van State), Edel Maex (psychiater), Raf Stevens (HUB), Dorian van der Brempt (deBuren), Frank Van Massenhove (FOD Sociale Zaken).

Het colloquium ‘Stilte werkt’ heeft vandaag plaats in Brussel. Met onder meer Tom Hodgkinson (‘Lof der luiheid’) en Tim Parks (‘Leer ons stil te zitten’).

www.portaalvandestilte.be

Woorden zaaien, stilte oogst: lees deze tekst op destandaard.be

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s