Hoe willen wij leven – Peter Bieri

 Een kleine handleiding in de zelfontwikkeling van filosoof Bieri, die beter bekend is onder zijn pseudoniem Pascal Mercier, schrijver van de prachtige, filosofische roman ‘Nachttrein naar Lissabon’.
De Zwitser Peter Bieri (°1944,Bern) is hoogleraar filosofie aan de universiteit van Berlijn. Hij publiceerde onder de naam Pascal Mercier een aantal opgemerkte romans: ‘De pianostemmer’, ‘Perllman’s zwijgen’ en zeker ‘Nachttrein naar Lissabon’, dat wereldwijd een groot en terecht succes werd. Het is het verhaal van een Zwitserse prof die alles achter zich laat en op zoek gaat naar een dode Portugese auteur. De roman bulkt van de filosofische bespiegelingen, over tijd, het ik en de anderen, het schrijven. Een aantal ideeën vind je terug in ‘Hoe willen wij leven’.

Ken uzelf

 Bieri bundelt hier drie lezingen die hij in 2011 in Graz, in Oostenrijk gaf. Hij neemt de luisteraar/lezer vertellend bij de hand, stap na stap, en krijgt hem waar hij hem hebben wil door veel vragen te stellen. De titel van de bundel wijst er al op: dit gaat over persoonlijke ontwikkeling.

We willen allemaal autonoom en waardig leven, maar wat is daarvoor nodig? Het alfa en omega van Bieri is het aloude “ken uzelf”, de spreuk die al op de tempel van Apollo in Delphi stond. Door jezelf te begrijpen kun je beter over jezelf beschikken, ook in relatie tot anderen. En dat begrijpen, dat gebeurt voor BIeri voor een groot stuk door de taal.

Taal

Hij schrijft mooie bladzijden over “de literatuur als bondgenoot” die de lezer en schrijver de keuze biedt uit meerdere mogelijkheden en de fantasie uitbreidt. Taal is de sleutel tot alles, vindt Bieri. En het summum van de taalverwerving is het leren van vreemde talen ,“andere melodieën van het leven”, wat tolerantie bijbrengt, en het zelf schrijven of dichten. Door taal kun je het onbewuste ook bewust maken. Hier haalt Bieri de mosterd bij Freud.

Externe blik

Zelfkennis is nodig om tot zelfbeschikking te komen, en ook als er zich crisismomenten aandienen, “als ons leven en onze gevoelens niet meer bij elkaar passen”. Bieri mag dan wel mooi schrijven, dat staat zijn analytische geest niet in de weg. Hij suggereert niet dat we gaan navelstaren in een “verzegelde binnenruimte”, maar in tegendeel, dat we onszelf bekijken met een blik van buitenaf. Met grote aandacht en oplettendheid voor lichamelijke gewaarwordingen, herinneringen, dagdromen, emoties, stemmingen.

Wakker worden

“Zichzelf ontwikkelen is als ontwaken”, schrijft Bieri, en naarmate je wakkerder wordt en minder een slaapwandelaar bent in je eigen leven, wordt je innerlijke vrijheid groter “om uit de schaduw van blinde stempelingen te stappen en je af te vragen wie je graag zou willen zijn”. Een werk dat nooit af is. Maar waarbij dit kleine boekje een hulp kan zijn. Om traag te lezen bij het evalueren van 2012, bijvoorbeeld.

Kristien Bonneure

[Hoe willen wij leven? van Peter Bieri, uit het Duits vertaald door Marijke Koekoek, is uitgegeven bij Wereldbibliotheek]

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s