Saigoku – Cees Nooteboom

Cees Nooteboom en zijn partner fotografe Simone Sassen maken een pelgrimage naar 33 tempels bij Kyoto. Het is een verstild reisverhaal met literaire excursies.

Cees Nooteboom is dit jaar tachtig geworden – de tijd dringt voor die Nobelprijs. Zijnfascinatie voor Japan dook al op in de roman Rituelen (1980). ‘Saigoku’ is een langer reisverhaal, in een sjieke salontafel-uitgave, verlucht met foto’s van zijn partner Simone Sassen.

Het is de neerslag van de pelgrimstochten die Nooteboom in 1998, 2000, 2004, 2005 en 2010 ondernam naar een ketting van 33 boeddhistische tempels in Japan, vooral in en rond Kyoto. Sommige liggen midden in de stad, voor andere moeten de reizigers 888 smalle trappen bestijgen in de bergen.

De tempels zijn allemaal gewijd aan Kannon, een boeddhistische godin van barmhartigheid, een bodhisattva, “een verlichte die nog op de wereld is gebleven om anderen in hun duisternis te helpen de verlichting te zoeken”.

Soms is de volkstoeloop zo groot als in Fatima of Lourdes. Aan de vijver van één van de tempels schreef de bekende dichter Basho zijn al even bekende haikoe

Een oude vijver
Een kikker springt er in
Het geluid van water

Eerste roman

Cees Nooteboom trekt via zijn tocht ook parallellen met een boek dat hem al lang in de ban houdt, en dat dezer dagen voor het eerst in het Nederlands verschijnt: ‘Het verhaal van Genji’ van schrijfster Murasaki Shikibu. Dat zou zo’n 1000 jaar geleden de eerste echte roman in de wereldliteratuur zijn geweest. Nooteboom legt hem naast‘A la recherche du temps perdu’, het levenswerk van Marcel Proust waarvan het eerste deel precies een eeuw geleden verscheen.

“Waar het om gaat, is dat het nog steeds mogelijk is om na honderd en na duizend jaar mensen te zien in werelden die ver van ons af staan, maar die door de genialiteit van degenen die ze beschreven hebben nog steeds essentieel herkenbaar blijven”.

Cees Nooteboom blinkt hier weer uit in preciese observatie en poëtische, filosofische formulering (“Beneden aan de weg een tentje met oden, gekookte knollen of rapen, en heftige mosterd, een hete thee die smaakt naar honderd kruiden”). 

Pelgrim?

Ook heel mooi zijn de rode stempels en zwarte kalligrafieën die Nooteboom in elke tempel heeft ontvangen in zijn pelgrimsboekje. Maar is hij wel een pelgrim“Ja en nee. Geen religieuze motieven, al evenmin als op de weg naar Santiago. Geen gunsten om te vragen, geen heilige handelingen”. Maar even verderop schrijft de meester: “En toch, het is als in de soetra. In de voortdurende beweging, in al die treinen en bussen, op bergpaden, op weg door schitterende landschappen en vulgaire buurten, in de hiaten van het soms lange wachten, is er, door het ritme van het lopen, een element van meditatie, noem het maar een sequentie van vage en meanderende gedachten die gevoed worden door het bewegen zelf. (…) Hoe langer het duurt des te beter je gewapend raakt tegen wat de onzin van de wereld lijkt”.

De combinatie Nooteboom-Japan wérkt weer, en doet de stap en de blik van de lezer vertragen.

[Saigoku van Cees Nooteboom en Simone Sassen is uitgegeven bij Ludion, 200p]

[Het verhaal van Genji van Murasaki Shikibu, vertaald door Jos Vos, verschijnt binnenkort bij Athenaeum –Polak & Van Gennep, 2070p!] 

Advertisements

One thought on “Saigoku – Cees Nooteboom

  1. JGerber

    “De Omweg naar Santiago” is een meesterwerk, Berlijnse notities is ook sterk… In reisverhalen is Nooteboom geniaal, als romanschrijver vind ik hem mislukt, ook in “Rituelen” ….de personages komen helaas nooit echt tot leven… ze blijven van papier… Ik gun hem wel een Nobelprijs…. als zelfs Arafat er één kon krijgen….

    Like

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s