Ik moest hier toevallig zijn – Paul Jacobs

Radioproducer Paul Jacobs is 65 geworden en schrijft over zijn succesprogramma’s (van ‘Het Vermoeden’ tot ‘De Taalstrijd’ en ‘De Tekstbaronnen’), maar vooral over zijn liefde voor boeken en vrouwen. Hij doet dat zwierig, geestig en ironisch. Het zijn memoires van een speelvogel.
  • DE TAALSTRIJD
op Radio 1, met Daniel Van Avermaet, Guy Mortier, Myriam Thys en Marc Uytterhoeven

DE TEKSTBARONNEN

op Radio 1, een programma van Paul Jacobs, gepresenteerd door Jo De Poorter

DE LAATSTE TEKSTBARONNEN

op Radio 1, een programma van Paul Jacobs, gepresenteerd door Jo De Poorter. Uit 2003.

Vorig jaar Bart Stouten van Klara en nu Paul Jacobs, vroeger van Radio 1. Twee radiocoryfeeën die hun eigen biografie hebben geschreven. Ter compensatie van het bescheiden radiobestaan, in de coulissen van de media, onder de BV-radar? Bij Jacobs speelt er nog iets. De man is een verwoed verzamelaar en liefhebber van biografieën, waarvan hij er zo’n duizend in de kast heeft gestaan. Misschien komt er dan een moment waarop je jezelf ook op de plank wilt hebben, onder de leuke titel ‘Ik moest hier toevallig zijn’.

Paul Jacobs (°1949, Mortsel) schreef eerder al bundels verhalen, columns, vijf thrillers en enkele scenario’s voor tv-films. Maar zijn levenswerk speelde zich vier decennia af op de radio. Na een nogal pijnlijke schoolcarrière (maar wél met een interview met Godfried Bomans voor de schoolkrant in 1967!) en een valse start aan de mediaschool RITS, toen nog HRITCS,  in Brussel, werd zijn cabaretprogramma ontdekt door radioman Jan Geysen en kon hij satirische teksten schrijven en reportages maken voor ‘Dagboek’. 

Het Vermoeden

Na een BRT- producersexamen mocht Jacobs zelf programma’s maken, en het eerste was meteen een schot in de roos: ‘Het vermoeden’, een legendarische middagshow die liep van 1983 tot 1991, gepresenteerd door grande dame Betty Mellaerts (zie foto hier onder). Jacobs is terecht heel trots op de stoet van interessante Vlamingen en Nederlanders die dag na dag voorbijkwam voor een goed en beklijvend gesprek.

Daarna kwam ‘De taalstrijd’, met een legendarisch dreamteamGuy Mortier, Marc Uytterhoeven en Myriam Thys, en spelleider Daniël Van Avermaet (zie foto verder in dit artikel). Het was wat de naam zei: een geestig en snel steekspel met woorden, verfrissend en nieuw op de radio. Later volgden nog humoristische programma’s als‘De perschefs’, ‘De Tekstbaronnen’ en ‘De Rechtvaardige Rechters’, dat ook op tv kwam, maar daar lang niet zo leuk was, zonder de magie en de verbeelding van de radio. Het was trouwens ook Paul Jacobs die de oerquiz IQ bedacht.

Op de radio is zeker ook nog het zondagse interviewprogramma ‘Vriend en Vijand’ vermeldenswaard, met honderden lange gesprekken, onder meer met Annie M.G Schmidt, Toon Hermans, Gerard Reve, Harry Mulisch. En ‘De toestand is hopeloos maar niet ernstig’, meer dan tien jaar lang vaste prik op zondagavond op Radio 1. Een columnprogramma, toen het woord column nog niet bestond.

Vrije vogel

Het is niet al radio wat de klok slaat in dit boek. Jacobs wijdt mooie bladzijden aan zijn jeugd, vertelt anekdotes over zijn familie, de vakanties in Blankenberge, over zijn leed op de schoolbanken. Nog elke eerste september maakt hij een luchtsprongetje. Jacobs lijdt ook aan levenslange verzamelwoede. Het begon met Prismapockets, waarover hij helemaal terecht de loftrompet steekt. En “ik heb alle kurken van alle champagneflessen bijgehouden die ik ooit heb uitgeschonken, met de datum en de initialen van wie die dag heeft meegedronken”. Dit zijn ook echt de memoires van een babyboomer, een generatie “met voorsprong de gelukkigste, de gezondste en de welvarendste uit de hele wereldgeschiedenis”. Vrije, rusteloze vogels, met god noch gebod. Soms doet Jacobs wat aan Johan Anthierens denken, maar dan zonder diens verontwaardiging en onvrede.

Het lichte leven

Joie de vivre met een grote korrel zout, dat is wat ik onthoud uit dit boek. Een nuchtere en luchtige levensfilosofie. Liefde voor Engeland en Zuid-Frankrijk, voor vrouwen, voor lekker eten en drinken, en vooral voor de literatuur. “Ik snap niet hoe iemand zich zonder boeken niet dood verveelt. Ik ben een verslaafde kettinglezer.” En ondanks die letterhonger kun je Jacobs geen elitaire intellectueel noemen. Dat bleek ook uit zijn radioprogramma’s, die altijd lichtvoetig waren. Ik mocht zelf met Jacobs samenwerken in de reeks ‘Nostra-wie?’, in ‘De toestand is hopeloos maar niet ernstig’; in ‘De Tekstbaronnen’. Telkens viel me op hoe off-hand Jacobs zijn rol van eindredacteur en producer speelde. Ter illustratie: hij citeert met instemming Roald Dahl. Die drukte hem in een interview op het hart dat boeken-met-een-boodschap niet deugen. “Er bestaat een hardnekkig misverstand dat het belangrijker zou zijn mensen aan het huilen te brengen dan aan het lachen.”

Natuurlijk is het ijdel om je eigen leven te publiceren. Maar als het gebeurt zoals bij Jacobs (en Stouten), dan kan ik er om lachen of steek ik er wat van op. Het volstrekte gebrek aan relativering van Salman Rushdie maakte diens autobiografie ‘Joseph Anton’ bijvoorbeeld onverteerbaar.

Soms gingen mijn tenen wel eens krullen bij het zoveelste verhaal over vriendin X of Y van womaniser Jacobs, of bij de zoektocht naar een huis in Frankijk als was dat het grootste dilemma in een mensenleven. “Het is waar, naast zijn eigen heiligenleven zou ieder van ons ook nog zijn schaduwautobiografie kunnen schrijven, met zeven maal zeven hoofdzonden en al wat we de wereld hebben aangedaan,” geeft Jacobs toe. Ik heb het vermoeden dat hij dat niet zal doen. 65 is nog jong en de dood hopelijk nog veraf. Paul Jacobs liet op de grafsteen van zijn moeder haar hoogste Scrabble-score graveren: 567. Voor zichzelf heeft hij ook al een epitaaf klaar: “Zo stijf hoefde ook weer niet.”

[Ik moest hier toevallig zijn. Hoe vriendinnen en vrienden, werk en boeken mijn leven hebben gered van Paul Jacobs is uitgegeven bij Hautekiet, 335 p]

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s