Uitloggen kan niet meer

In deze aprilmaand van de filosofie, thema mens en techniek, kijk ik eens goed rond. Op het perron tel ik tien wachtende medepassagiers. Alle tien zijn ze verdiept in hun smartphone, vroom en digitaal aan het brevieren. Ik schiet bijna in de lach. Van Michael Borremans zag ik net in Bozar Man looking down at his hand, een lege hand zonder smartphone. Thuis heb ik twee pubers rondhangen, wier ogen en vingers aan schermen blijven kleven als kauwgom aan een schoenzool. Na het minecraften kruipen ze onder de wol met een klein schermpje om te facebooken, zoals ik vroeger met een boek en een zaklamp. Gelukkig helpen ze mij soms uit de brand, als ik te maken krijg met computer says no.

Het meest verontrustende boek dat ik het voorbije jaar heb gelezen is De Cirkel van Dave Eggers. Sciencefiction die hoogst aannemelijk is, en daarom zo eng. Eggers schrijft over een samenleving die zoetjes evolueert naar de ultieme ‘democratie’ waarin iedereen altijd online en volkomen transparant is. Een dystopie zoals in 1984 van George Orwell, ook met slogans in vette letters: GEHEIMEN ZIJN LEUGENS, DELEN IS MEELEVEN en PRIVACY IS DIEFSTAL. Een man die het spel niet wil meespelen, moet vluchten, het bos in. De Cirkel is een boek als een kanariepietje in een steenkoolmijn.

Is er een weg terug? Aan mijn lijf geen polonaise, geen smartphone, geen sociale media. Hoe lang kan dat nog? Ben ik zoals de Luddieten, die de eerste mechanische weefgetouwen in stukken sloegen? Kan ik nog uitloggen? Of maak ik een kapitale vergissing en beland ik op een zijspoor? Ik verdien wel hypocriet mijn boterham met het internet, zijnde cobra.be, de cultuurwebsite van de VRT.

Ik breek me er het hoofd over. En ik lees deze maand links en rechts wat filosofen ervan denken. Ze zijn opvallend minder pessimistisch dan Dave Eggers. Coen Simon vertelt hoe hij in de zetel tv zit te kijken – de uitreiking van de Librisprijs – en tegelijk met veel genoegen op zijn iPhone in een besloten Facebookgroep meta-commentaar uitwisselt. Hij is overstag. Critici hebben volgens hem last van ‘nostalgische stuiptrekkingen’. Toen er voor het eerst treinen begonnen te rijden, was er ook de plotse angst dat passagiers letsels zouden oplopen aan hun ruggengraat. Volgens Peter-Paul Verbeek is het een kwestie van aanpassen. ‘Elke techniek zet je menselijkheid opnieuw op het spel – en dan moet je weer een nieuw evenwicht zoeken.’ Verbeek werkte mee aan de studie ‘Onlife’, op verzoek van de Europese Commissie. Hij accepteert de technologische evolutie. We moeten er ‘enkel’ mee leren omgaan. ‘Het is nooit ja of nee. Het is hoe.’ Een derde filosofe, Joke Hermsen, ironisch genoeg ook actief op sociale media om zichzelf en haar interessante boeken over vertraging en verdieping te promoten, pleit ervoor om nieuwe media verstandig te gebruiken.

You ain’t seen nothing yet, over een paar jaar dragen we Google-brillen en digitale armbanden. We zijn leerling-tovenaars. Ik denk dat ik niet sterk genoeg ben om boven te blijven in die oceaan van mentaal lawaai, waar ik niet om gevraagd heb, en waar ik maar 1 procent bruikbaar van vind. Wat is de juiste maat? Hoe moeilijk is het om een zak chips half leeg te eten?

In Frankrijk is nu in de technologie- en consultancysector afgesproken dat de baas zijn voetvolk niet meer mailt na 18 uur. Hoe bindend dat is, valt nog te bezien. Onlangs was er ook bij ons discussie over bedrijven die hun servers in het weekend uitschakelen, om werknemers tegen zichzelf te beschermen. Moord en brand werd er geschreeuwd. Paternalisme! Alsof een werknemer niet zelf weet wanneer het genoeg is geweest. Wat men er vergat bij te zeggen is dat veel werknemers die smartphone, dat heerlijke speelgoedje, van de zaak hebben gekregen, precies met de afspraak om altijd bereikbaar te zijn. Dát is de Cirkel.

Carte Blanche- De Standaard

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s