Europees liefdesverdriet

DSCN6721
Het Museum of Broken Relationships, thuisbasis Zagreb, is te gast in het Europees Parlement in Brussel. Ook bij ons hebben tientallen burgers voorwerpen en verhalen gedoneerd.

Olinka Vištica en Dražen Grubišić, allebei Kroatische kunstenaars, maakten in 2003 een eind aan hun relatie, maar wilden daar iets artistieks mee doen. Ze vroegen aan het publiek om mee te doen, en een voorwerp en bijhorend verhaal over liefde en verlies te schenken. Het Museum of Broken Relationships was geboren, in 2006, en het barstte al snel uit zijn voegen met brieven, boeken, flessen, met bont beklede handboeien, flesjes tranen en ander droevig moois.

De voorbije jaren trok het Museum de wereld rond, van Taiwan tot Mexico. Het stelde tentoon in winkelcentra en scheepscontainers, en nu is het geland in Europees Parlement in Brussel. “Omdat Kroatië vorig jaar is toegetreden tot de Europese Unie,” zegt Lieven Cosijn van het Europees Parlement, “en omdat de boodschap van dit museum wel degelijk Europees is. Het Europese motto is eenheid in verscheidenheid”. Dus ook eenheid in liefdesverdriet.

Deze lente is een oproep gedaan in ons land om -anoniem!- voorwerpen te schenken. 43 mensen deden dat. Hun hartverscheurende verhalen zijn nu in Brussel te bekijken en te lezen, en worden straks meegenomen naar het ‘moederhuis’ in Zagreb.

Koersfiets en zeiltouw

Opvallend is een rood-witte antieke koersfiets, merk Freddy, geschonken door een vrouw van 63. “Hij liet hem achter… voor mij… die krakkemikkige racefiets. Hij had een nieuwe gekocht, in zijn “nieuwe leven” paste die niet meer”. Iemand schonk een tandenborstel en schrijft sarcastisch: “Een tandenborstel meebrengen op de tweede date? Daar moet ik niet veel aan toevoegen, dit heeft niet lang geduurd”. Ook een eindje zeiltouw uit Gent is aandoenlijk: “Ik werd verliefd op een zeeman uit Montenegro”. Ook deze relatie bleef niet duren, maar “waar en wanneer ik ook mijn vinger in zee steek, voel ik me verbonden met de hele wereld”.

Bij de Belgische contributies zijn ook een kapotgegooide single van Donovan, het testament van een dakloze man die “zijn huis nalaat”, een schuif vol cassettes, achtergebleven overhemden, een niet meer passend potdeksel. Een grijs slipje met ‘Bart’ in rode letters geborduurd. Soms met prachtige commentaar: “ons verhaal eindigde al lang geleden, maar het hoorde niet in de vuilnisbak”. De schenking aan het museum als een therapeutische daad van loslaten en er een streep -of een stippellijn- onder trekken.

Drama hoort erbij. Iemand stookte alles wat hem herinnerde aan zijn geliefde op in een groot vuur, en kocht CO2-certificaten om de uitstoot te compenseren, door bomen te planten in Afrika. In Brussel is alleen nog een stukje houtskool te zien.

Het hoeft niet altijd kommer en kwel te zijn. Een jonge vrouw doneerde haar eerste polsbandje van Pukkelpop, “de beste tijd van mijn leven in grote vrijheid en samenhorigheid, waar ik telkens van moet huilen en bekomen na afloop”.

Oorlog en grenzen

 

Ook enkele tientallen voorwerpen uit de rest van de wereld zijn te zien in Brussel. Die uit ex-Joegoslavië zijn het pakkendst: een laatste brief van een vluchteling, een zakje ‘ontmijnde grond’ uit Sarajevo, een voetprothese van een oorlogsgewonde man die verliefd werd op zijn verpleegster. Opvallend is hoeveel liefdes stranden door de fysieke verwijdering, in tijden van grote mobiliteit en mondialisering steeds meer. Iemand uit Slovenië schonk een Frans paspoort: “the only thing left of a great love was citizenship” is de bijhorende summiere commentaar. Waarachter een leven, wat zeg ik, een roman verscholen zit.

“In loss we are all equal”

Ja, dit zijn droevige verhalen, zegt curator Olinka Vištica. We verbannen de melancholie uit de openbaarheid, we zetten niet op Facebook hoe slecht we ons voelen. Hier kan dat wel. We delen het en we merken hoe universeel verlies, troost en compassie zijn. “In loss we are all equal”. Dit museum bekijkt de liefde als het ware ondersteboven. Als er al een boodschap is, dan is het dan je er iets mee kan doen, met je liefdesverdriet, “that you can expand as a person in your pain”.

 

Naast het universele, herkenbare karakter van liefde en verlies merkt Vištica wel regionale verschillen. Migrantenverhalen. Verhalen over militairen en veteranen in Amerika. De oorlog in de Balkan. In Amsterdam werden relatief weinig objecten gedoneerd, maar ze werden wel tentoongesteld in de Oude Kerk, waar zelfs de religieuze diensten aan de slag gingen met de verhalen en de objecten. In Mexico liep het daarentegen storm voor het Museum of Broken Relationships, met meer dan 1000 donaties. Daar wilden mensen ook met naam en toenaam genoemd worden. En die van hun ex. Over de hele wereld is er een constante: 70% van de schenkers zijn vrouwen. Hoewel er verrassend veel mannen over de brug kwamen in … Istanbul.

Is dit een museum? Een conceptueel kunstproject? Een antropologisch experiment? Therapie? Het is een beetje van dat alles, zegt Olinka Vištica. De voorwerpen zijn echt. Het gaat niet over sms’en of mails. Het zijn de levensverhalen van echte mensen. Dat is meer dan welkom in het hart van de Europese Unie, die vaak de kritiek krijgt te ver van het echte leven af te staan.

[Het Museum of Broken Relationships in het Parlementarium, het bezoekerscentrum van het Europees Parlement in Brussel, tot 15 oktober, gratis]br1

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s