Het echte Europa

Niet te geloven: midden in de Europese wijk van beton, glas en staal overviel me een warm Europees, ja zelfs internationaal gevoel van verbondenheid. Door een tentoonstelling over liefdesverdriet, notabene.

Een jaar of tien geleden waren Olinka en Drazen een koppel in Kroatië. Toen ze uit elkaar gingen, wilden ze daar, kunstenaars zijnde, iets mee doen. Ze kozen een opwinddiertje als symbool van hun verhouding, een speelgoedje dat de hele wereld was rondgereisd, en ze stelden dat tentoon. Ze vroegen ook aan andere mensen om een voorwerp te doneren dat een voorbije liefde verbeeldt. Dat ze daarmee een gevoelige snaar raakten is een understatement.

Het ‘Museum of Broken Relationships’ in Zagreb explodeerde zowat en werd bekroond als meest innovatieve museum. Niet toevallig dat het in ex-Joegoslavië geboren werd: liefde en haat zijn daar net iets feller getint. Intussen gaat het museum op wereldreis, om nieuwe voorwerpen en hartverscheurende/troostende verhalen te verzamelen. De 28ste halte is het Europees Parlement in Brussel.

La vie est un roman

In ons land hebben 43 mensen een bijdrage geleverd. Een achtergebleven hemd, een bittere koersfiets, een overspelige chocoladewikkel. Soms kan het einde van een liefde heel prozaïsch bestaan uit een lade vol muziekcassettes. Mij pakte vooral dat eindje zeiltouw –restant van een relatie met een Montenegrijnse zeeman. De afstand, het fysieke verwijderd zijn, migratie, ballingschap, internationale mobiliteit: ik lees het allemaal in dat stukje roodzwart touw. Nog zo’n voorbeeld: een Frans paspoort, geschonken door iemand uit Slovenië, met als summiere commentaar: “all that was left of our love was citizenship”. De wereld in een zandkorrel; la vie est un roman.

Het (anoniem) schenken aan een museum is blijkbaar therapeutisch. “Onze liefde was voorbij, maar hoorde niet op het stort”, schrijft iemand. Heel juist. Andere mensen hebben wat meer drama nodig. In Brussel ligt een klein stukje houtskool. Overblijfsel van een groot vuur, waarin iemand alles opstookte wat hem aan de ander deed denken. Daarmee was de depressie niet over. De hemel klaarde pas op toen de man had berekend hoeveel CO2 zijn vuur had uitgestoten, en hij ter compensatie geld stortte om bomen te planten in Afrika. Van duurzame, recyclerende, ecologische liefde gesproken. Dat is nogal andere koek dan een slotje aan de Pont des Arts te hangen en de sleutel in de Seine te keilen.

Trauma en troost

Ik vermoed dat iedereen wel met een dubbel gevoel uit deze tentoonstelling komt. De pijn is herkenbaar en het besef dat aan alles een einde komt slaat een mens plat. De geschiedenis herhaalt zich steeds weer, wanneer stopt dit nu eens, en waarom doen we elkaar dit allemaal aan? Ik denk aan mijn kinderen, die dit ook zullen moeten doorstaan, en hun kinderen ook weer. Maar raar genoeg is die veelheid aan trauma’s ook troostend. In dit kleinere of grotere liefdesleed zijn we gelijk. Zeker als we de liefde ruim zien, en daar ook familie en vriendschap bijgieten.

Dit is geen schwärmerige kitsch, dit gaat over diepe emoties van mensen van vlees en bloed. Geen betere plek om dit tentoon te stellen dan in die koude, Europese wijk, waar het nieuws focuste op vier NVA-zetels in het Europees parlement, en welke fractie daar z’n voordeel mee kan doen. Over strategie en macht. Het Museum of Broken Relationships laat zien hoe weinig strategisch ‘matters of the heart’ zijn. Hoe naakt we staan. Allemaal. 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s