Uw vaderen, waar zijn zij? En de profeten, leven zij voor eeuwig?

Nog geen jaar na zijn dystopische roman ‘De cirkel’ schrijft Eggers een verhaal met een Bijbelse titel, over een losgeslagen man, die mensen met de grove middelen ter verantwoording roept voor zijn mislukte leven.

Dit boek lijkt bijna een therapiesessie, maar dan met iedereen erbij die een rol in het leven van Thomas speelde. De 34-jarige alleenstaande man heeft een eitje te pellen met de hele samenleving, en kiest zijn slachtoffers. Hij gijzelt achtereenvolgens een astronaut, een Congreslid, een leraar, zijn moeder, een politieman, een verpleegster, een toevallige wandelaarster. Thomas ketent hen vast aan ijzeren staven in aparte gebouwen op een verlaten legerbasis. Hij heeft hen bedwelmd en ontvoerd, en bedreigt hen met een taser.

Maar tot geweld komt het niet; Thomas is wel een lone wolf, maar geen die het automatisch geweer bovenhaalt en in een school aan het schieten slaat. Hij wil zijn gevangenen alleen ongemakkelijke vragen stellen. Dit boek bestaat alleen uit dialogen. En het is de ontvoerder die het vaakst aan het woord is, wat je doorgaans niet verwacht van een gijzelnemer. Thomas is dan ook overduidelijk de spreekbuis van de auteur.

Lastige vragen

Aan ruimtevaarder Kev, die ooit solliciteerde voor de Shuttle, maar zich tevreden moest stellen met een Russische lift naar het ISS stelt Thomas vragen over niet-ingeloste beloftes en het verkruimelen van de American dream. Aan het Congreslid, tevens oorlogsveteraan, over de algemene richtingloosheid van de Amerikaanse samenleving, het gebrek aan een doel, dat volgens Thomas van de overheid moet komen. “-Je zou willen dat je bij een prachtig game-conflict hoorde, met een duidelijk omschreven moreel verantwoord doel. – Of bij iets anders. Iets wat alle mensen bijeenbracht voor één doel, saamhorigheid en gezamenlijke opoffering”.

Zijn moeder presenteert hij de rekening voor haar drugsleven en het ontwrichte gezin. Uit die dialoog blijkt hoe lang Thomas er al verknipt bijloopt. “Elke dag, ongeveer de halve dag, als ik tussen de mensen in de stad loop, stel ik me voor dat ik met mijn arm over de stad strijk en alles schoonveeg. Alsof het een maquette op een tafel is en ik alles op de grond veeg”.

Als kind kreeg Thomas te maken met een leraar met pedofiele neigingen, die hem evenwel niet aanrandde, maar wel degelijk een fundamenteel vertrouwen schond. Hij dient Thomas van repliek in de militaire kelder. Volgt nog een pijnlijke confrontatie met een agent, die deel uitmaakte van een peloton cops, die een ‘vriend’ van Thomas met veel te veel kogels doodschoten, en een verpleegster in het ziekenhuis waar die vriend overleed.

Open zenuwen

Kortom, voor alle persoonlijke en maatschappelijke leed zoekt Thomas zondenbokken. En hoewel deze man echt gaga is, heeft hij af en toe wel punt. Het punt van Eggers zelf, wiens maatschappijkritische stem (te) goed te horen is in de redenaties van Thomas.

Dit boek blijft niet aan de ribben plakken zoals de twee vorige van Eggers: ‘Een hologram van de koning’ over een dolgedraaide geglobaliseerde economie, verbeeld in de persoon van een mislukte Amerikaanse zakenman in de Saoedische woestijn, en vooral ‘De cirkel’, een blik in een (zeer?) nabije toekomst waarin we met doorgedreven IT-toepassingen volledig transparant leven, alles sharen, en waar privacy strafbaar wordt.

In ‘Uw vaderen, waar zijn zij? En de profeten, leven zij voor eeuwig?’ raakt Eggers allerlei kwesties of open zenuwen aan (gebroken gezinnen, de discussie over nature versus nurture, pedofilie, excessief politiegeweld, verkeerde overheidsprioriteiten, te veel geld voor defensie, te veel gevangenen, religie, verbroken beloftes, gebrek aan perspectief voor jonge mensen), maar het gaat  veel minder diep dan in zijn vorige boeken, en het is ook niet bijzonder inventief geformuleerd. Ook de beperking tot dialogen versmalt deze roman tot een bizar, maar schraal theaterstuk met een waanzinnige ondervrager en een handvol slachtoffers. Mocht de naam Eggers niet op de cover staan, ik was dit verhaal sneller vergeten. Een literaire vingeroefening van een auteur die doorgaans als geen ander de vervreemding van deze tijd kan vatten. De lange titel is vers 5 uit het eerste hoofdstuk van het boek Zacharia uit het Oude Testament. Een oproep tot bekering.

[Uw vaderen, waar zijn zij? En de profeten, leven zij voor eeuwig? van Dave Eggers, vertaald door Gerda Baardman, Lidwien Biekmann en Elles Tukker, is uitgegeven bij Lebowski, 2014, 204 p]

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s