Het geluk ligt in de Westhoek

DSCN6763

Het Kunstenfestival Watou verkent ‘klein geluk in tijden van overvloed’ . Op elf locaties vullen beeldende kunst, installaties en poëzie elkaar aan.

Smiley!

De zoektocht naar geluk is zo oud als de mens zelf. En krijgt soms iets dwangmatigs. Smiley! De Amerikanen hebben de ‘pursuit of happiness’ zelfs in hun grondwet staan. Maar alle stapels zelfhulpboeken, goeroes, religies en geld ten spijt is geluk ongrijpbaar, zoals Louis Aragon schrijft, in een gedicht dat in de Douviehoeve in Watou hangt:

Nooit is de mens zeker van zichzelf Van zijn kracht
Noch zijn zwakte of hart En meent hij zijn armen
Te openen dan vormt zijn schaduw een kruis
En meent hij zijn geluk te omhelzen dan drukt hij het stuk

Anti-consumentisme

Kunstenfestival Watou zegt vraagtekens bij de geluksbusiness, en formuleert een kleurrijk, maar allerminst naïef alternatief: ‘klein geluk in tijden van overvloed’.

Kritiek op de ‘absurde overvloed’ (Michael Foley) en op de nog ‘steeds uitdijende wereld van waren’, zoals filosoof Ton Lemaire zegt, is te zien in de Sint- Bavokerk op het dorpsplein. Michelangelo Pistoletto van de Arte Povera-beweging heeft er een enorme lachende Boeddha bovenop een stapel afval, vodden, computerschermen gezet. Een krachtig, niet mis te verstaan beeld.

In de Douviehoeve hangt een enorm ‘wespennest’ van plastic zakjes; ze zijn als het ware samengezogen. De man die de laatste zakjes aan het vastmaken was, zou naar eigen eigen “nooit meer een plastic zakje vragen in de winkel!”. De Kameroenese kunstenaar Pascale Marthine Tayou stelt ook twee Moleskine-notitieboekjes voor die letterlijk volgeprikt zijn met kopspelden: de agenda van een hedendaagse, drukbezette, niet benijdenswaardige mens.

Ontsnappingsroutes

Opvallend in Watou is dat nogal wat kunstenaars een schuilplek of ontsnappingsroute presenteren, een tijdelijk gelukkig onderkomen, weg van de boze buitenwereld. De Oostenrijker Thomas Ehgartner bekleedde de vloer en de wand van de graanschuur met boeken. Daarop mag je lopen, met plastic overschoenen aan. Maar zelfs dan voelt dit agressief en heiligschennend aan, hoewel het boeken zijn die sowieso vernietigd zouden worden. Via een houten trapladder klim je nog een zoldertje hoger, en daar kom je in een nest terecht, volledig bekleed met papiersnippers. Een warme plek om te schuilen voor de overvloed aan letters en informatie.

Een kamp en wat wolken

Ook de Nederlandse kunstenares Conny Kuilboer creëert vluchtheuvels. Ze werkt vaak met kleurrijke dekens, die ze aan elkaar stikt. In ‘Motiv’ vormt zo’n grote quilt een bergmassief, waaronder meubels staan. Je voelt je zo weer kind in een ‘kamp’ in de woonkamer. Te zien in de nieuwe, stemmige locatie Huis Lenoir op de markt.

In het klooster heeft de Japanse kunstenaar Matsuri Yamana een kamer vol wolk gehangen, waarin je trouwens ook letterlijk ‘met je hoofd in de wolken’ kunt verdwijnen. Op dezelfde plek stelt de Italiaan Diego Marcon intrigerende, trage video van wolkenformaties voor.

Dat het geluk in kleine observatie ligt, bewijst Stefaan van Biesen, een ‘wandelkunstenaar’ die de reis van insecten documenteert en minutieus weergeeft op foto’s en op muziekpapier, als een partituur.

Regenboogduiven

De duiven van Watou springen het meest in het oog; ze zijn van plastic, in alle kleuren van de regenboog en ze zitten overal waar hun grijze broeders en zusters doorgaans postvatten: op dakgoten en lantaarnpalen. Ze hebben zich bovendien ontdaan van hun knellende ringen. Die liggen nu in een container op de kleine markt van Watou. Maar zelfs zonder ringen ‘weten’ deze vogels waar ze thuishoren.

De invasie van de duiven is een werk van de Brit Patrick Murphy, en valt erg in de smaak bij de inwoners van het kunstenaarsdorp. Zoals de oudere dame die me staande hield zei in onvervalst westhoeks:’ ‘t ès endeliengs schoane, a nè’.

Leonard Cohen

Op alle locaties in Watou is passende poëzie te zien, te horen of te lezen, uitgekozen door Willy Tybergien. In de Douviehoeve komt daar nog een extra zaal bij, met voor het eerst in het Nederland vertaalde gedichten en grafisch werk van Leonard Cohen. “Only one thing made him happy and now that it was gone everything made him happy”. En zo is de oude, wijze bard toch weer in het land, deze zomer.

Broosistan en zkv’s

Ook het ‘uitklapbare land’ Broosistan slaat de tenten op in Watou deze zomer, en er zijn literaire weekendevenementen, onder meer met A. L. Snijders, de man van het zkv, het zeer korte verhaal. Die ooit eens deze tweet verstuurde: ‘Ik ben voor het geluk geboren. Nèt ervoor.’

[Kunstenfestival Watou. Over klein geluk in tijden van overvloed. Op elf locaties van 5 juli tot en met 31 augustus 2014. Er hoort ook een lijvige, mooi uitgegeven catalogus bij met alle gedichten]

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s