Yoga voor mensen die te beroerd zijn om eraan te doen – Geoff Dyer

De Britse, in Californië wonende auteur Geoff Dyer (°1958) schreef al een handvol romans en talrijke essays en reisverhalen, recent onder meer het relaas van twee weken verblijf aan boord van een Amerikaans vliegdekschip. ‘Yoga voor mensen die te beroerd zijn om eraan te doen’ is een bundel bizarre reisverhalen, soms blasé, soms wijs, maar altijd goed geobserveerd en geschreven. De titel is  minder onnozel dan op het eerste gezicht lijkt.

Dyer gaat op reis, maar toch ook weer niet. Hij legt afstanden af, extern en inwendig, maar ook helemaal niet. Veel van de verhalen zijn eigenlijk niet-verhalen, waar ontzettend weinig gebeurt, waar de reiziger (Dyer) blijft plakken in een omgeving die er ook niet veel toe doet, of het nu Parijs, Rome of Thailand is. ”In zekere zin is het telkens dezelfde plek, hetzelfde landschap, want degene die dit alles overkwam, was één en dezelfde persoon, die op zijn beurt de som is van alle dingen die wel of niet gebeurd zijn op deze en andere plekken”. Soms is dat ergerlijk, en klinkt hij als een snobistische westerling van ‘been there-done that-bought the-T-shirt’. “We waren uitgetempeld, “ verzucht hij verwend ergens in het Oosten (want dat krijg je met deze verhalen, het kan je als lezer op den duur ook niet meer schelen over welk land het gaat). Dyer is ook net iets te vaak in de ban van seks, drugs en drank. Maar zijn spiraalvormige zinnen zijn ook grappig, zoals de conversatie met zijn vriendin op een boot in Cambodja. De vrouw laat zich aanspreken met ‘Circle’.

“Zal ik je eens wat zeggen?’ zei Circle.
‘Nou?’
‘Volgens mij gaan we in een cirkeltje rond.’
‘Volgens jou doen we wàt?’
‘Ik zei: volgens mij gaan we in een cirkeltje rond.’
‘Dat zei je net ook al,’ zei ik. ‘Zo gaan we in een cirkeltje rond.’
(…)
Het nieuws van wat er gaande was verspreidde zich onder de passagiers als een langzaam opkomende wanhoop, en een van hen tikte me op de schouder en zei op hese fluistertoon: ‘We gaan in een cirkeltje rond.’ Ik knikte en tikte Circle op haar schouder.
‘We gaan in een cirkeltje rond,’ zei ik.”

Eén van de –letterlijk en figuurlijk- klassiekste verhalen uit deze bundel is ‘Leptis Magna’, over een reis naar Libië in de nadagen van Khaddafi. Bijzonder geestig en wrang is de beschrijving van een staatshotel, en als Dyer eenmaal bij de Romeinse ruïnes van Leptis Magna is aangekomen, schrijft hij prachtige zinnen over de horizontale tijd en de woestijn, de verticale zuilen en het snijpunt tussen die twee. De zuilen zullen verdwijnen, “de uiteindelijke triomf van ruimte over tijd”.Dyer klinkt hier bijna als Cees Nooteboom.

Geoff Dyer is een uiterst rusteloze reiziger. Het laatste verhaal ‘De zone’ (een verwijzing naar de cultfilm Stalker van Andrej Tarkovski) schiet heen en weer tussen twee locaties: een boeddhistische tempel in Vietnam en het fameuze Burning Man festival in Nevada, en daarbij haalt Dyer te pas en te onpas nog eens andere auteurs aan. Ik haakte af.

En toch blijft dit rare boek hangen, omdat het een loopje neemt met de traditionele reisverhalen. En met het concept van reizen zelf. Zoals Ilja Leonard Pfeijffer schreef: “de bestemming leidt alleen maar af van de weg”. 

[Yoga voor mensen die te beroerd zijn om eraan te doen van Geoff Dyer, vertaald door Paul van der Lecq, is uitgegeven bij Meulenhoff, 2014, 256 p]
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s