No time – Naomi Klein

De bekende Canadese antiglobaliseringsactiviste en –journaliste Naomi Klein verbreedt de discussie over de strijd tegen de klimaatverandering. Het gaat al lang niet meer om spaarlampen. Volgens haar is niet minder dan een volledige en onmiddellijke ommezwaai nodig om het tij te keren, weg van het kapitalisme en de vrije markteconomie. De Engelse titel van haar boek zegt het helemaal: ‘This Changes Everything. Capitalism vs. The Climate’.


Klein schreef eerder al maatschappijkritische boeken als ‘Shockdoctrine’ en ‘No Logo’. “Langer dan ik wil toegeven heb ik de klimaatverandering ontkend,” schrijft ze. In dit boek ‘No Time’ klinkt ze haar economische en ecologische visies aan elkaar tot een groenlinks manifest, dat -zacht uitgedrukt- tegen de trend ingaat, en bijvoorbeeld ook tegen het nieuwe Belgische regeerakkoord.

“System change, no climate change,” is het motto van Klein, want het is al onhaalbaar om de temperatuurstijging te beperken tot 2 graden Celsius. De halfbakken maatregelen van nu zullen zeker niet volstaan. “Het enige wat sneller stijgt dan de emissies (is) de stroom van woorden waarmee we beloven ze te verlagen”. Hoe komt dat? Omdat wat nodig is “fundamenteel in conflict is met het gedereguleerde kapitalisme”. Ziedaar de inconvenient truth van Naomi Klein.

Uiteraard zal de grote transitie, haar beoogde machtsverschuiving van het bedrijfsleven naar gemeenschappen, niet zonder slag of stoot gebeuren, de ‘vested interests’ zullen dit niet zomaar over hun kant laten gaan. Maar Naomi Klein ziet ook een positieve uitkomst. De radicale systeemverandering kan een samenleving genereren die veiliger en rechtvaardiger is. Twee vliegen in een klap, dus.

Lokale oplossingen

Utopisch? Misschien. Naomi Klein maakt wel aanschouwelijk wat ze graag zou zien gebeuren: de lokale economieën stimuleren, vrijhandelsakkoorden herbekijken, investeren in openbaar vervoer, infrastructuur en sociale woningen; energie en water weer onder overheidscontrole brengen etc. Dat wordt geen nieuwe communistische planeconomie. Klein legt de nadruk op lokale, gemeenschappelijke verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld voor hernieuwbare energie.

Klein stoffeert haar betoog met pakken onderzoek en cijfers. En ze deelt harde klappen uit aan farizeeërs allerhande, inclusief linkse partijen en sommige milieuorganisaties. Lezenswaardig is haar analyse van de klimaatbeloften van Richard Branson. Niet alleen is van zijn engagementen nauwelijks iets in huis gekomen; de uitstoot van Virgin is fors gestegen door de uitbreiding van de vloot vliegtuigen.

Dit boek doet je voelen als de kikker die in een ketel water zit, die geleidelijk wordt opgewarmd. Elke bladzijde zet aan tot nadenken. Ook over je eigen koop- of reisgedrag en je eigen ecologische voetafdruk. Bijvoorbeeld: dat teveel CO2 te maken heeft met de “premisse van mondiale vrije handel, namelijk dat geografische afstand slechts fictie is, iets wat opgeheven kan worden door dieseltrucks van Walmart en containerschepen van Maersk”.

[No Time. Verander nu voor het klimaat alles verandert van Naomi Klein is uitgegeven bij De Geus, 2014, 605p]

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s