Weerwater – Renate Dorrestein

Na een natuurramp moeten de laatste mensen – vooral vrouwen – overleven in Almere, of all places. Hoe organiseer je het samenleven dan? Dorrestein schrijft weer één van haar vlotte romans met een bovennatuurlijke draai. En ze weet ernstige thema’s luchtig te verpakken.

Maakbare stad

Almere. Nieuwe stad gewonnen op het water van het Ijsselmeer, door de noeste Hollander gebouwd op de Flevopolder. Het eerste huis werd betrokken in 1976. In Almere staan van die Nederlandse doorzonwoningen, maar er vinden ook wel wat architecturale experimenten plaats. Almere is het typevoorbeeld van de maakbare (slaap)stad, bedoeld voor mensen die de grote steden niet pruimen. De PVV van Geert Wilders is er de grootste partij. Nu wonen er 200.000 mensen, tegen 2030 worden dat er 350.000 en dat zou van Almere de vijfde stad van Nederland maken.

Overigens is Almere best groen, ook daar is voor gezorgd. Lees even mee op de website van de VVV: “Almere telt zoveel groen en water dat de inwoners van deze dynamische stad zelfs als de stad volgroeid is, beschikken over drie keer zoveel leefruimte als de bewoner van een willekeurige bestaande stad.” Sterker nog: Almere grenst aan de Oostvaardersplassen, een ‘nieuw’ natuurgebied, ook veroverd op het water, waarover enkele jaren geleden de mooie documentaire ‘De nieuwe wildernis’ is gedraaid. Heckrunderen, konikpaarden en edelherten inbegrepen.

Stadsschrijver van Almere

Het Weerwater van de titel van Dorresteins roman bestaat echt. Het is een plas ontstaan door de afgravingen voor Almere-Haven. Het onafgewerkte kasteel in het boek is ook echt. Het had een kopie moeten worden van een Waals château, maar de projectontwikkelaar ging failliet. En ook Renate Dorrestein is echt. Ze speelt zichzelf in deze roman. Ze is écht gevraagd als stadsschrijver in Almere en ging er drie maanden wonen. Dat riep vragen en hoon op bij haar vrienden en familie: “In Almére? My god!”, “maar het is de saaiste, lelijkste stad van Nederland”.

Ze heeft er zich geamuseerd. Dorrestein heeft een patent op schrijfplezier. Sinds de jaren tachtig vloeit er bijna elk jaar een verhaal uit haar pen. Zelfs als ze onder writer’s block lijdt, zet ze haar ervaringen lezenswaardig op papier. Die recente dorre periode en het thema zelfmoord komen trouwens weer naar boven in ‘Weerwater’: een knappe, dystopische roman die zich in het echte decor van Almere afspeelt.

Natuurramp

Na een oudtestamentisch zomeronweer wordt de stad omringd door een ring van mist. Wie er zich in waagt, keert nooit meer terug. Of er achter de mist nog iets is, is twijfelachtig. Vanaf nu zijn de Almerenaars op zichzelf aangewezen. Het zijn vooral vrouwen, trouwens, de meeste mannen waren op het moment van de ramp niet thuis. De zo snel opgebouwde stad wordt in nog rapper tempo onttakeld. De gevangenis loopt leeg; scholen en bibliotheken zijn zinloos geworden. “Zoveel regelgeving. Zoveel wetten. Zoveel behoefte aan maakbaarheid en controle en schijnveiligheid. Zoveel illusie”. De inwoners verworden tot jagers en verzamelaars. Ze gaan gekleed in vodden; ze proberen te recycleren wat er te recycleren valt. De tanden van de stadsschrijfster vallen uit.

Nieuwe maatschappij

Dorrestein is de bevoorrrechte getuige en gesprekspartner van de belangrijkste hoofdpersonages: de oud-gevangenisdirecteur, de kok in de gevangenis, zijn vrouw en baby die net na de ramp ter wereld kwam, een Marokkaanse jonge vrouw, de ontsnapte gevangenen. Die laatsten zijn mannen en door een geniale zet krijgen ze een nieuwe rol in de survival-samenleving. Door loting worden de overlevers ingedeeld in nieuwe families, en aan het hoofd van zo’n clan komt een vroegere misdadiger te staan. Soms werkt dat, soms niet. Iedereen krijgt een andere op de natuur geïnspireerde achternaam. De auteur wordt Renate Braam Dorrestein. De overblijvers in Almere herpakken zich. Of doen toch alsof.

Vonnegut

Het sociologische herindelen van een maatschappij ‘from scratch’, de hoop op nakomelingschap, de kwestie van erfelijkheid die naar boven komt: het zijn bij uitstek thema’s van Dorresteins grote voorbeeld, de Amerikaanse auteur Kurt Vonnegut. Ze baseert zich naar eigen zeggen zelf op ‘Slapstick, or Lonesome No More’, maar ik moest vooral denken aan het omgekeerde evolutieverhaal ‘Galapagos’.

Er komen grote thema’s en tegenstellingen aan bod in ‘Weerwater’: het geloof in mythes, rouwverwerking, het persoonlijke en het publieke, verantwoordelijkheid nemen, buigen of barsten, conformeren of ontsnappen, de vernietigende kracht van de geruchtenmolen, de zondebok en de bliksemafleider, ecologie en hergebruik, oud en jong, autochtoon en allochtoon. Dorrestein weeft het allemaal door haar knap opgebouwde, spannende en vooral geweldig goed geschreven verhaal, waarvan de schering en inslag toch weer de liefde blijkt te zijn, en de zorg voor elkaar. Of, zoals ze Vonnegut citeert: “God damn it, you’ve got to be kind”.

[‘Weerwater’ van Renate Dorrestein is uitgegeven bij Podium, 2015, 302p]

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s