Ook in de dood heeft iedereen recht op schoonheid

IMG_3871.JPGDe vaak bekroonde landschaps-en tuinarchitect Andy Malengier heeft de voorbije vijftien jaar tal van nieuwe begraafplaatsen ontworpen en oude hertekend en uitgebreid, vooral in West-Vlaanderen.

“In onze profane wereld is er weinig aandacht voor mooie begraafplaatsen. Nu zijn we vooral bezig met geld verdienen. Stilte en contemplatie zijn niet meer aan de orde. Met mijn werk hoop ik toch iets te veranderen. Dat ik deze opdrachten krijg, stemt me hoopvol,” zegt Malengier.

wervik2.JPGBegraafplaats als monument

Zijn eerste grote ontwerp, vijftien jaar geleden, was de Parkbegraafplaats van Wervik, op de grens tussen West-Vlaanderen, Henegouwen en Frankrijk. From scratch, van een wit blad, een lege weide, werd hier een nieuw park van vijf hectaren aangelegd, met 600 bomen en kilometerslange hagen. “Kijk eens vijftig jaar verder, dan wordt deze plek alleen nog maar mystieker.” Malengier liet zich inspireren door de flora op de Duitse soldatenkerkhoven, en door de stijlvolle architectuur van de Britse WO I-begraafplaatsen. We zijn ten slotte in de Westhoek.

“Als ik dat ouder koppel daar zie wandelen van het centrum naar de Leie, of jonge mensen die in de zomer rustig zitten te picknicken zonder goed te beseffen dat dit een begraafplaats is, dan ben ik echt content,” zegt Malengier. De graven liggen afgezonderd achter boogvormige hagen van beuk of taxus. Het zijn platte stenen. “Er is meer gelijkheid nu,” zegt Malengier, “grote grafkapellen zie je hier niet. De begraafplaats zelf is het monument, niet het individuele graf.” Er is een mooi contrast tussen de open ruimte en de beslotenheid om individueel te rouwen.

Symboliek voor belangrijke momenten

Afscheid nemen van een overledene, een bezoek brengen aan een graf, of gewoon wat wandelen: een begraafplaats heeft verschillende levens-belangrijke functies. Malengier is niet vies van symboliek, van het grote gebaar. Bij een plechtigheid in Wervik kijken de nabestaanden vanuit een rond gebouw uit op een 80 meter lange smalle waterpartij. De veerman Charon en de rivier de Styx, weet u wel. “Rituele plaatsen blijven uiterst belangrijk, mensen hebben dat nodig, nu ze niet meer voor de kerk kiezen.”

In Vleteren is de begraafplaats nog maar een jaar of twee oud. Bomen en struiken moeten nog fors groeien. Malengier ontwierp kubusvormige columbaria voor meerdere urnen en een grote ronde bank op de afscheidsplaats. Die is heel bijzonder, als een infinity pool met de akkers van de Westhoek als breed panorama. Op de grens van die oneindigheid bevindt zich de strooiweide. Ook daar moeten begraafplaatsen meer aandacht voor hebben. “Jammer dat het zo vaak een triest hoekje van enkele vierkante meter is met een klein buxushaagje eromheen.”

Bezoek met Kristien Bonneure 27102016 (14).JPG

Begraven naast de kerktoren

De trend van de jaren zestig en zeventig om de kerkhoven rond de kerk te vervangen door parkeerplaatsen is gelukkig voorbij. Landschapsarchitect Malengier hertekende ook het kerkhof van het piepkleine dorp Wulvergem, deelgemeente van Heuvelland. Gemeenten mogen geen onkruidverdelger meer spuiten en dat zorgt voor vergroening. Rond de kerk liggen de zerken nu weer in het gras. Er werden 14.000 narcissenbollen geplant en rondom linden, net als vroeger. Bij de heraanleg liet Malengier het kerkhof en een privétuin in elkaar overlopen, zodat er een groene open ruimte kwam, “een leegte, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.”

wulvergem.JPG

Of Malengier al heeft nagedacht over z’n eigen laatste rustplaats? “Moeilijke vraag. Het zou fijn zijn om in Wervik te liggen,” zegt hij. “Maar laat dat maar gebeuren zoals bij iedereen. Ik hoop dat m’n vrienden daarna nog een pint drinken en zeggen: weet je nog, Andy, met z’n verhalen over begraafplaatsen?”

Lees deze tekst ook op deredactie.be

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s